30 tys. katechetów uczy religii w polskich szkołach. Ich liczba systematycznie spada

W polskim systemie oświatowym jest 27 rodzajów lekcji religii, ponieważ każdy związek wyznaniowy ma prawo do organizowania własnego nauczania ♦ Lekcje religii w szkole organizowane są zatem we współpracy dwóch płaszczyzn: kościelnej i szkolnej ♦ W roku szkolnym 2017/2018 było w Polsce 30 043 katechetów

W polskich placówkach oświaty wszystkich szczebli – od przedszkola po liceum i technikum – religii uczy nieco ponad 30 tys. katechetów. Liczba ta systematycznie, choć nieznacznie, spada – wynika z przekazanych KAI danych Systemu Informacji Oświatowej Ministerstwa Edukacji Narodowej. Na najnowsze dane kościelne, z podziałem na katechetów świeckich i duchownych, trzeba będzie jeszcze poczekać, bo są zbierane raz na pięć lat.

Z danych Systemu Informacji Oświatowej Ministerstwa Edukacji Narodowej wynika, że w roku szkolnym 2017/2018 (dane wstępne) było w Polsce 30 043 katechetów. Liczba ta obejmuje łącznie wszystkie Kościoły i związki wyznaniowe, które mogą w Polsce prowadzić katechezę oraz podział na katechetów świeckich i duchownych.

Spadek liczby katechetów

Liczba nauczycieli religii systematycznie spada, począwszy od roku szkolnego 2008/2009 (32 096), poprzez 2009/2010 (31 625), 2010/2011 (31 551), 2011/2012 (31 356) i 2012/2013 (30 961). W roku szkolnym 2015/2016 nauczycieli religii było ogółem 30 598, a rok później 30 228.

W przedszkolach i oddziałach przedszkolnych szkół podstawowych jest 1397 katechetów, w szkołach podstawowych – 16 122, w gimnazjach – 3633, w zasadniczych szkołach zawodowych – 391, w liceach ogólnokształcących – 1755, w technikach – 1971, w branżowych szkołach I stopnia (czyli zasadniczych szkołach zawodowych przemianowanych w wyniku reformy systemu oświaty) – 324, a w pozostałych typach szkół – 321.

W związku z reformą oświaty i likwidacją gimnazjów, największy spadek katechetów zanotował właśnie ten typ szkoły (z 5513 w ub. roku do 3633 w 2017). Ale jednocześnie przybyło nauczycieli religii w szkołach podstawowych (z 13 820 do 16 122).

Ilu świeckich, a ilu duchownych

Powyższa liczba obejmuje wszystkich katechetów, zarówno świeckich, jak i duchownych (w tym księży diecezjalnych, zakonników i siostry zakonne), i to wszystkich związków wyznaniowych uprawnionych do nauczania religii w Polsce, gdyż SIO w świetle przepisów ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz ustawy o ochronie danych osobowych nie może gromadzić danych z podziałem na poszczególne wspólnoty wyznaniowe.

Dane dotyczące nauczycieli religii w przypadku Kościoła katolickiego gromadzi Komisja Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski. Z danych za rok 2014/2015 (ostatnich dostępnych) wynika, że największą grupę nauczycieli religii stanowią świeccy – jest ich 14344.

Religii w szkołach uczy także 8381 księży diecezjalnych, 1989 sióstr zakonnych i 799 zakonników. Przy czym księża diecezjalni i zakonni najczęściej uczą religii w szkołach ponadgimnazjalnych. Natomiast w przedszkolach i szkołach podstawowych dominują katecheci świeccy i siostry zakonne.

Zatem różnice mogą pojawić się także w danych ministerialnych i kościelnych. Komisja KEP zbiera dane z wydziałów katechetycznych wszystkich kurii diecezjalnych. Te mają obowiązek podać liczbę katechetów we wszystkich typach szkół na ich terenie.

„Jeśli katecheta uczy w zespole szkół, który obejmuje liceum, gimnazjum i zawodówkę, to jest liczony trzykrotnie” – wyjaśniał kilka lat temu ks. prof. Piotr Tomasik, koordynator Biura Programowania Katechezy w Komisji Wychowania Katolickiego.

Podstawy prawne katechezy

W polskim systemie oświatowym jest 27 rodzajów lekcji religii, ponieważ każdy związek wyznaniowy ma prawo do organizowania własnego nauczania religii i część z tych związków z tego korzysta.

Od strony kościelnej nauczanie jest regulowane przepisami prawa kanonicznego oraz uchwałą KEP z 2001 r., zwaną Dyrektorium Katechetycznym Kościoła Katolickiego.

Lekcje religii w szkole organizowane są zatem we współpracy dwóch płaszczyzn: kościelnej i szkolnej. Każdy z tych podmiotów ma inne zadania.

Kościół jest odpowiedzialny za treść nauczania religijnego, zatwierdza programy i podręczniki. Określa, które cele i zadania szkoły winny być realizowane na lekcjach religii, wśród których jest m.in. ewangelizacja. Podejmuje też nadzór merytoryczny nad tymi lekcjami, wreszcie kieruje nauczycieli religii do pracy w konkretnych placówkach oświatowych.

Szkoła natomiast włącza nauczyciela religii w realizację planu wychowawczego i dydaktycznego placówki, stosuje rygory organizacyjne wobec lekcji religii, właściwe dla ogółu przedmiotów i nauczycieli.

KAI